Psikonutrizioaren eta elikadura hezkuntzaren ikuspegitik
Gabonak ez dira soilik otordu berezien, familia-topaketen eta tradizioen garaia; gure elikadurarekin, gorputzarekin eta emozioekin dugun harremana proban jartzen den sasoia ere bada. Estimulu, itxaropen eta ospakizunen zurrunbiloaren erdian, deskonektatuta, desaraututa eta “kontrola galdu izanaren” sentsazioarekin senti gaitezke. Horregatik, gaurko blog sarrera honetan, Gabonetan elikadurarekin harreman osasuntsua izateko zer BAI egin beharko genukeen adieraziko dizuegu.
✅ 1. Benetako gosea eta asetasuna epaitu gabe entzutea
Gabonak ez dira jateko betebeharraren edo jateari uzteko betebeharraren sinonimo. Elikadura intuitiboaren zutabeetako bat praktikatzeko aukera ere badira: entzun zure barruari.
Praktika erabilgarriak:
- Egin etenaldi txikiak otorduan zehar.
- Behatu mokadu bakoitza
- Galdetu: Gose fisikoa, emozionala edo soziala dut?
- Utzi jateari gozatzen ez duzunean.
Zure gorputzak jakintsua izaten jarraitzen du gabonetan ere. Entzuiozu.
✅ 2. Ordutegiak eta ingesta erregularrak mantentzea
Ez da “perfektuki” jatea, baizik eta gehiegikeriak edo inpultsibotasuna eragiten dituzten oszilazio handiak saihestea.
Gomendioak:
- Gosaldu, nahiz eta ondoren otordu berezi bat izan.
- Saihestu otorduak saltatzea “konpentsatzeko”.
- Eraman mokadu txikiak bidaiatzen baduzu edo ordu asko kanpoan egongo bazara.
Gorputzak erregulartasuna duenean, adimena lasaiago dago eta elikadurari dagozkionez harturiko erabakiak kontzienteagoak dira.
✅ 3. Elikadura-malgutasuna praktikatzea
Malgutasuna da benetako gakoa ongizatea galdu gabe gozatzeko. Praktikatzeak honakoa esan nahi du:
- Jan elikagai tipikoak errurik gabe.
- Ez obsesionatu plater bakoitzean “osasuntsua” denarekin.
- Onartu ordutegi-aldaketak porrot gisa hauteman gabe.
- Baimendu egun ugariagoak eta beste batzuk arinagoak izatea… modu naturalean.
Zurruntasunak haserrea / eraman ezintasuna sortzen du; malgutasunak oreka sortzen du.
✅ 4. Ospakizunen artean ondo elikatzea
Hau ez da konpentsatzea, zaintzea baizik. Gertaera batetik bestera, lehenetsi otordu:
- elikagarriak,
- asetzaileak,
- askotarikoak,
- ondo sentiarazten zaituztenak.
Ez betebeharrez, baizik eta zure ohitura osasuntsuetara itzultzeko.
✅ 5. Zure mugak errespetatzea (fisikoak, emozionalak eta sozialak)
“Ez” esatea ere osasuna da.
Muga fisikoak:
- “Dagoeneko beteta nago, eskerrik asko.”
- “Pixka bat itxarongo dut errepikatu aurretik.”
Muga emozionalak:
- “Ez dut dieten edo gorputzen inguruan hitz egin nahi.”
- “Nahiago dut ez komentatu zer jaten ari naizen.”
Muga sozialak:
- “Ezin naiz konpromiso guztietara joan.”
- “Gaur atseden hartu behar dut.”
Gabonek ez zaituzte arrastatu behar: zuk markatu dezakezu zure erritmoa.
✅ 6. Plazerra, errurik gabe, janarian bilatzea
Plazera osasunaren zati da. Ez da kapritxoa, ezta kontrolik eza ere, ezta ahultasuna ere.
Gozoki bat jan eta gozatzen duzunean:
- asetasuna hobeto erregulatzen duzu,
- inpultsibotasuna murrizten duzu,
- gusturago sentitzen zara,
- geroko gehiegikeriak saihesten dituzu.
Plazeragatik jatea bateragarria da zeure burua zaintzearekin. Izan ere, beharrezkoa da.
✅ 7. Ematen ari zarenarekin emozionalki konektatzea
Gabonetako janaria ez da soilik elikadura: kultura, lotura eta memoria ere bada. Zure buruari benetako konexio uneak izateko baimena eman diezaiozu:
- zure haurtzaroa gogorarazten dizun postre tipiko bat dastatzea,
- topa bat gozatzea,
- urtean behin bakarrik prestatzen den plater bat dastatzea.
Jatea ere ospatzeko modu bat da. Eta hori oso gizatiarra da.
✅ 8. Ongizateagatik mugitu, ez betebeharrez edo derrigortasunez
Ibiltzeko, dantzatzeko, jolasteko, luzatzeko gogoa baduzu… egin ezazu. Baina ez bihurtu mugimendua zigor.
Gabonetako mugimendu atseginerako ideiak:
- paseo luzeak egun hotzetan
- haurrekin jolastea
- dantzatzea
- luzaketak edo yoga leuna
- aire zabaleko jarduerak: ski-a, alpinismoa, elur-erraketak, mendi paseoak…
Gehitzen duen ariketa zaintzatik egiten dena da.
✅ 9. Autokonpasioa praktikatzea
Gabonak ez dute perfekzioa eskatzen. Pertsona erreal bat zara, emozio errealekin, egoera errealetan. Egun batean gehiago jaten baduzu edo deskonektatuta sentitzen bazara, gogoratu:
- Ez da porrota.
- Ez duzu konpentsatu behar.
- Ikasten ari zara.
- Zigorrik gabe berreskuratu zaitezke.
Autokonpasioa barazkiak jatea edo ariketa fisikoa egitea bezain garrantzitsua den osasun mentaleko tresna da.
Laburbilduz, Gabonetan elikadurarekin harreman osasuntsua izateko:
Gabonak ez luke elikadura azterketa bat izan behar, giza esperientzia bat baizik. Eta askatasunez, presentziaz eta orekaz bizitzeko baimena ematen digunean, konturatzen gara benetako osasuna ez dela kontroletik jaiotzen, konexiotik baizik. Prozesu honetan galduta zaudela uste baduzu eta laguntza behar baduzu, GARAI ZENTROAN, psikonutrizio zerbitzua daukagu
