Obulutegi polikistikoaren sindromea (SOP) jatorri endokrinoko sintomen multzo bat da, ugalketa-adinean dauden emakumeen % 6-20ri eragiten diena, eta hilekoaren zikloaren eta ugalkortasunaren alterazioak, hiperandrogenismoa eta obulutegi polikistikoa ditu ezaugarri. SOP mota ezberdinak daude, eta mota bakoitzak tratamendu ezberdina izango du. Hala ere, badaude denen tratamendurako ezaugarri komun batzuk.
Izenean “polikistiko” hitzaren erabilera zalantzan dago hainbat arrazoirengatik:
- Obulutegia polikistikotzat hartzen da 12 folikulu antral edo gehiago dituenean, eta ez kiste asko dituelako
- Oso zeinu zehaztugabea da, SOPik gabeko emakume askorengan ere ikusten baitugu (bereziki nerabeengan)
Gaur egun, sindromearen errealitatea hobeto jasotzen duten beste izen batzuk proposatzen dira:
- Sindrome metaboliko erreproduktiboa (SMR)
- Androgeno anobulatorio gehiegi (EAA)
- Sindrome obariko poligeniko kardiometabolikoa (SOPC)
Irudia: https://www.reproduccionasistida.org/sindrome-de-ovarios-poliquisticos/
Obulutegi polikistikoaren sindromea, egoera erreproduktiboa, kardiometabolikoa, dermatologikoa eta psikologikoa da.
ADIERAZPEN KLINIKOAK
ETIOLOGIA
| ARRISKU FAKTOREAK | KOMORBILITATEAK |
| – Obesitatea – Sedentarismoa – Diabetes: T1, T2, haurdunaldikoa – Estresa -Epilepsia -Aurrekari familiarrak | – Sindrome metabolikoa – 2 motako Diabetes-a – Hipertentsioa, dislipemia – Depresioa – Antsietatea – Psikosi maniako depresibo-a – Elikadura-jokabidearen nahasmenduak |
Obesitatearen eta SOParen arteko arrisku-harremana bi noranzkotakoa da, bi egoera klinikoek lotura handia baitute elkarrekin: intsulinarekiko erresistentzia.
Kausa primarioa ez dago baieztatuta, baina hipotesi sendoenetako batek intsulinarekiko erresistentzia (IE) adierazten du kate kausalaren maila nagusi gisa.
Obulutegi polikistikoaren sindromea duten emakumeen %70 inguruk IEa dute, eta horrek intsulina maila handiagoetara garamatza. Hormona horrek obulutegiak estimulatzen ditu androgeno gehiago gorde ditzaten, eta androgeno gehiegi izateak progesterona inhibitzen du eta GnRH sintesia aldatzen du, LH/FSH ratioa handituz.
Horrek obulutegiaren eta hipotalamoaren arteko gurpil zoro bati irekitzen dio atea, eta horrek egoera betikotzen du.
IErik gabeko fenotipo bat ere badago, jatorri suprarrenala duena (eta obarikoa ez dena) eta hiperandrogenismoarekin lotzen dena.
TRATAMENDUA
MEDIKUA
Askotan, ahoko pilula antikontzeptiboak (ACO) errezetatzen dira SOP sintomak hobetzeko. Ez da arazoaren errora zuzentzen den tratamendu bat, baina adabaki bat da ondorio batzuetarako, eta baliabide gisa izan behar ditugu bizimoduaren aldaketak nahikoa ez direnerako.
Farmakoak ere erabiltzen dira intsulinarekiko erresistentzia hobetzeko (metformina, esaterako) edo ondorioak arintzeko/zuzentzeko (estatinak, hipertentsioaren aurkakoak).
Amatasun-nahia dagoenean, obulazioa eragiten duten botikak erabil daitezke, hala nola letrozola edo klonifeno-zitratoa, baita in vitro ernalketa-teknikak ere.
Emakume batzuek laserra aukeratzen dute hirsutismoa konpontzeko. Derma/estetika zentroan arazoaren jatorriaren berri ematea, teknika egokiena aukeratzeko
TRATAMENDU NUTRIZIONALA
SOPen, inflamazioaren eta oxidazioaren aurkako potentziala bilatuko dugu elikagaietan, jakina, aukera osasungarrien esparruan. Gainera, gluzemia-mailak zaindu nahi ditugu. Hori lortzeko, 4 premisa nagusi errespetatu beharko ditugu:
>> Indize gluzemiko baxua duten elikagaiak aukeratu
Kontuan hartuta IG-a elikagaiek odoleko glukosa-mailak (gluzemia) igotzeko duten gaitasuna dela; garrantzitsua da IG baxuko elikagaiak aukeratzea.
Elikagaien IG sailkatzeko, kontuan hartzen da gluzemia nola igotzen duten erreferentziazko karbohidrato batekin alderatzen direnean: glukosa (IG 100).
Gainera, hainbat faktore kontuan hartu behar dira, IG-an eragina baitute:
- Zuntza: karbohidrato konplexuak degradatzen dituzten entzimen sarbidea atzeratzen du eta haien xurgapena gutxitzen du. Zenbat eta zuntz gehiago, orduan eta IG gutxiago.
- Egosketa: zenbat eta hidratazio handiagoa eta zenbat eta bero gehiagorekin egosi, orduan eta IG handiagoa. Beste produktu batzuetan, berriz, egosketa “gogorrak” egitea gomendatzen da.
- Beroaren ondoren hoztea: almidoia berotzen denean eta gero hozten denean, almidoia erresistentea eratzen da, baina ez da degradatzen, ezta xurgatzen ere. Zenbat eta almidoi erresistente gehiago, orduan eta IG txikiagoa. Pastan, arrozean edo patatan egitea gomendatzen da.
- Heltzea: zenbat eta helduago, orduan eta IG handiagoa. Aukeratu frutak heldutasun-puntuan, eta ez gehiegi pasatuta.
- Pastifikazioa: zenbat eta pastifikazio handiagoa, orduan eta IG txikiagoa pasta batzuetan. Aukeratu pasta luzexkak, hala nola espagetiak edo tailarinak, makarroi motakoen ordez.
- Konbinazioak: karbohidratoak koipe eta proteina osasungarriak dituzten elikagaiekin konbinatzen dituzten janarietan, IG txikiagoa. Hobe hidratoak, jaten diren azkena izatea, eta lehenik proteinak eta koipeak.
- Testura: elikagaiak osorik edo zati handitan likidoak baino astiroago xurgatzen dira. Hobe zati handiak pureak edo zukuak baino. Zenbat eta likido edo erdi-likido gehiago, orduan eta IG handiagoa.
>> w3/w6 ratioa
“Omega” (w) gantz-azido poliinsaturatuen mota bat da, gure kabuz ekoiztu ezin duguna, eta horrek funtsezko bihurtzen ditu. Bereziki bi familia interesatzen zaizkigu:
- w3: Alfa linolenikoa, Eicopentanoikoa (EPA) eta Docosahexaenoikoa (DHA)
- w6: Alfa linoleikoa, gamma linolelikoa eta arakidonikoa
Funtzio ugari dituzte organismoan, batez ere hantura- eta immunitate-prozesuetan. Gure zelula guztien mintz lipidikoaren parte dira.
w3 eta w6 arteko ratio ideala 1:1 da (bien kantitate bera kontsumitzea), baina mendebaldeko dietetan ohikoena 1:20 → ratioa da eta w3 gutxi eta w6 gehiegi kontsumitzen dugu. Horri buelta eman behar zaio.
Non aurkitu gantz hauek?
| OMEGA 3 | OMEGA 6 |
| Arrain urdina (sardina, izokina, antxoak, berdela…), linu eta txia haziak, linu olioa | Olio bejetalak (ekilorea, soja, artoa), ultraprozesatuak, haragi gorria |
>> Atsedena
Loaren higiene ona osasun-baldintza bat da. Gutxienez 6-7 orduko atseden sakona eta tokatzen den orduetan (kontuz kronodisrupzioarekin).
SOP-aren kasuan, gainera, zuzeneko inplikazio batzuk ditu. Lorik ezak honako hauek eragiten baititu:
- Elikadura-jokabidea aldatzen du, eta aukera azukreztatuekiko/oso haztagarriekiko gogoa areagotzen du
- Intsulinarekiko sentikortasuna okertzen du eta gluzemia-mailak handitzen ditu baraurik.
- Funtzio kognitiboa hondatzen du, eta ikaskuntzari eta erabakiak hartzeari eragiten die.
- Obesitatea, gaixotasun kardiobaskularrak, depresioa eta abar izateko arriskua handitzen da.
>> Kirola
Atsedena bezala, ariketa fisikoa ezinbestekoa da osasun osoa lortzeko.
Ez dago mota edo dosi perfekturik, hau pertsona bakoitzaren denboraren, gustuen eta eskuragarritasunaren araberakoa izango da.
- ✓ Hobe pixka bat, ezer baino
- ✓ Hobe egina, perfekto egina baino
Entrenatzea da dagoen antiinflamatorio onena, eta 20 diapositiba beharko genituzke kirolaren osasun-onura guztiak zerrendatzeko.
Intsulinarekiko sentikortasunean eragin handiena duen faktore indibiduala ere bada. Ahal baduzu, egin ezazu ariketako profesional baten laguntzarekin.
>> Gehigarriak
Edozein motatako SOPetan erabil daitezkeen 3 gehigarri daude:
GARAI zentroan, besteak beste Magnesio hau daukazue eskuragarri.
Ikusi duzunez, hainbat dire obulategi polikistikoaren sindromea pairatzen baduzu kontutan hartu beharreko faktoreak. Egoera horretan bazaude eta laguntza behar baduzu, GARAI zentroan osasun hormonalean espezializatuta gaude.
